SOS από το Παιδικό Χωριό

Παιδαγωγοί του Παιδικά Χωριά SOS του Μόσμπουργκ στην Καρινθία μεταχειρίστηκαν μέχρι πριν από λίγα χρόνια συστηματικά παιδιά με ακατάλληλο τρόπο, τα έκλειναν με ακατάλληλους τρόπους, τα φωτογράφιζαν σε απροστάτευτη κατάσταση. Ο οργανισμός γνώριζε, κρατούσε όμως όλες τις ενδείξεις και αποδείξεις κρυφές.

Έρευνα, FALTER 38/2025, 16.09.2025

Η φωτογραφία δείχνει ένα μικρό αγόρι. Στέκεται σε μια παιδική χαρά, φοράει ένα T-shirt αλλά όχι παντελόνι, οι απόκρυφες περιοχές του είναι εκτεθειμένες. Ο παιδαγωγός που είχε τραβήξει τη φωτογραφία μπορούσε να τη βλέπει κάθε φορά που άνοιγε τον προσωπικό του φορητό υπολογιστή. Η εικόνα χρησίμευε ως φόντο επιφάνειας εργασίας.

Στον σκληρό δίσκο, ο άνδρας είχε αποθηκεύσει και άλλες λήψεις σε απροστάτευτη κατάσταση μικρών παιδιών, για παράδειγμα κοντινά πλάνα αγοριών που στέκονται σε μια μπανιέρα. Μετά το τέλος της υπηρεσίας, ο παιδαγωγός έπαιρνε παιδιά στο προσωπικό του διαμέρισμα.

Μια παιδαγωγός έκλεινε ένα κορίτσι για τρία χρόνια κάθε νύχτα μόνο του στο δωμάτιό του.

Παιδιά τιμωρούνταν με στέρηση τροφής. Μια παιδαγωγός τους έδινε μόνο ρυζογκοφρέτες, το νερό το δελτίωνε. Στο ντους παρατηρούσε τα παιδιά «για να αποτρέψει το κρυφό πιόμα», όπως το διατύπωνε η ίδια στο πρωτόκολλο ημερήσιας ρουτίνας. Τη βρύση την αφαίρεσε. Φέρεται να δάγκωνε τα παιδιά και να τα μεταχειριζόταν με ακατάλληλο σωματικό τρόπο.

Οι πόρτες των υπνοδωματίων των παιδιών ήταν στερεωμένες με σχοινιά. Όποιος ήταν μέσα μπορούσε να κοιτάξει έξω, αλλά ήταν αδύνατο να βγει.

Και μετά υπήρχαν ακόμα παιδιά που ακινητοποιούνταν βίαια στο πάτωμα. Εκατοντάδες φορές.

Όλα αυτά τα βασανιστήρια και οι ακατάλληλες μεταχειρίσεις δεν συνέβησαν σε περασμένους σκοτεινούς καιρούς. Ούτε συνέβησαν σε κάποιο κακόφημο περιβάλλον — αλλά συνέβησαν στη μέση της Αυστρίας, σε έναν υψηλά εκτιμώμενο θεσμό που χρηματοδοτείται από δωρεές για να βοηθά παιδιά: το Παιδικά Χωριά SOS στην κοινότητα Μόσμπουργκ της Καρινθίας, λίγα λεπτά με το αυτοκίνητο από το Κλάγκενφουρτ. Ο επικεφαλής του χωριού γνώριζε τις καταστάσεις, τις ανεχόταν και, σύμφωνα με μαρτυρίες και έγγραφα που έχει στη διάθεσή του ο Falter, ήταν και ο ίδιος βίαιος.

Σε αυτό το συμπέρασμα καταλήγει μια μελέτη του 2021, που έχει στη διάθεσή του ο Falter και της οποίας το τρομακτικό περιεχόμενο συγκαλύφθηκε για τέσσερα χρόνια. Εξακολουθεί να είναι υπό κλειδί και παραδόθηκε ανώνυμα στον Falter. Οι συντάκτες της μελέτης μιλούν για ένα «σύστημα ακατάλληλης μεταχείρισης στο Παιδικό Χωριό».

Στα ανώτερα κλιμάκια των Παιδικών Χωριών SOS, η μελέτη προκάλεσε πανικό. Γι' αυτό και εξαφανίστηκε σε έναν φάκελο. Η διοίκηση επέβαλε «απόλυτη εμπιστευτικότητα».

Εκατοντάδες σύνολα δεδομένων ανέλυσαν οι συντάκτες. Στην έκθεση των 100 σελίδων αποκαλύπτουν χωρίς οίκτο τι φέρεται να συνέβη στο εσωτερικό του Παιδικού Χωριού Μόσμπουργκ τα έτη 2008 έως 2020: ακατάλληλη μεταχείριση, ακατάλληλη μεταχείριση, σιωπή. Και ένα πατριαρχικό, κλειστό σύστημα που καλύπτει άτομα που προβαίνουν σε παραβάσεις και θέτει σε κίνδυνο παιδιά.

Το τρομακτικό: Η ακατάλληλη μεταχείριση παιδιών φέρεται όχι μόνο να έγινε ανεκτή, αλλά και να «απαιτήθηκε» ως μέθοδος διαπαιδαγώγησης. «Η σωματική ακατάλληλη μεταχείριση ήταν σύνηθες φαινόμενο.»

Από την ίδρυσή τους, τα Παιδικά Χωριά SOS βασίζονται σε μια απλή αρχή: Τα παιδιά θα έπρεπε να μεγαλώνουν σε έναν οικογενειακό, «από τον Θεό προορισμένο χώρο διαβίωσης», με μια μητέρα και έναν πατέρα. Η αναπληρωματική μητέρα θυσίαζε όλη της τη δύναμη στα παιδιά. Παιδαγωγική εκπαίδευση δεν χρειαζόταν γι' αυτό: «Η ενστικτώδης μητρική αγάπη», όπως την αποκαλούσε ο ιδρυτής των Παιδικών Χωριών Χέρμαν Γκάινερ, ήταν σημαντικότερη από την παιδαγωγική.

Ο αναπληρωματικός πατέρας ήταν ο επικεφαλής του χωριού. Φρόντιζε για την τάξη και την υπακοή, αν χρειαζόταν και με ακατάλληλη μεταχείριση.

Στο Μόσμπουργκ, το αρχικό μοντέλο εφαρμόστηκε μέχρι το 2020. Στις ηγετικές θέσεις κάθονταν άνδρες, συχνά χωρίς παιδαγωγική εξειδίκευση. Γυναίκες φρόντιζαν τα παιδιά, αν καταπονούνταν, καλούσαν άνδρες που επενέβαιναν με ακατάλληλη μεταχείριση — ή γίνονταν και οι ίδιες βίαιες.

Ιδιαίτερα εντυπωσιακά το δείχνει η περίπτωση μιας μακροχρόνιας μητέρας Παιδικού Χωριού. Παρενοχλούσε και βασάνιζε τα παιδιά. Η γυναίκα έζησε στις αρχές της δεκαετίας του 2000 μαζί με τέσσερα παιδιά, για τα οποία ήταν υπεύθυνη ως το κοντινότερο πρόσωπο αναφοράς, στο σπίτι 16.

Η μητέρα του Παιδικού Χωριού έκλεινε τα παιδιά στα δωμάτιά τους. Με σχοινιά στερέωνε τις πόρτες έτσι ώστε να ανοίγουν μόνο μια χαραμάδα. Τα ίδια τα δωμάτια ήταν λιτά.

Η συμπεριφορά των παιδιών τιμωρούνταν από τη μητέρα του Παιδικού Χωριού με στέρηση τροφής. Ως τιμωρία υπήρχαν μόνο ρυζογκοφρέτες και νερό. Αλλά ακόμα και το νερό ήταν «αυστηρά περιορισμένο». Η βρύση ήταν αφαιρεμένη, για να μην μπορούν τα παιδιά να πίνουν «χωρίς επίβλεψη». Στο ντους, η μητέρα του Παιδικού Χωριού παρατηρούσε τα παιδιά «για να αποτρέψει το κρυφό πιόμα».

Τις τσέπες των παντελονιών των παιδιών τις έραβε, πιθανόν από καθαρή κακία. Αν τα παιδιά βρέχονταν τη νύχτα, τιμωρούνταν το πρωί και έπρεπε να μεταφέρουν μόνα τους τα ρούχα στο πλυσταριό.

Τα πρωτόκολλα της ημερήσιας ρουτίνας της είναι ένα «σύστημα κανόνων καταστολής», όπως σημείωσε ο προϊστάμενός της, ο επικεφαλής του Παιδικού Χωριού, στα αρχεία. Το 2008 συνέταξε σημειώματα για «στέρηση ελευθερίας, έλεγχο και παραμέληση των παιδιών» από την υφιστάμενή του. Γνώριζε για τα βάσανα των παιδιών. Δεν έκανε τίποτα.

Μόνο υπό εξωτερική πίεση παρενέβη. Παιδαγωγοί από το δημόσιο νηπιαγωγείο και το δημοτικό σχολείο απευθύνθηκαν σε αυτόν «ενόψει της βίαιης συμπεριφοράς» της μητέρας του Παιδικού Χωριού.

Στη συνέχεια, μετά από μακρύ δισταγμό, τερμάτισε την εργασιακή σχέση με την υπάλληλο — και της εξέδωσε άψογη βεβαίωση εργασίας. Έτσι βρήκε χάρη στη βοήθειά του γρήγορα νέα δουλειά — σε ένα δημόσιο νηπιαγωγείο.

Της επιτράπηκε, αν και δεν εργαζόταν πλέον για το Παιδικό Χωριό, να συνεχίσει να επισκέπτεται τα παιδιά. Ένα κορίτσι, δέκα ετών, «επέστρεψε από μία από αυτές τις επισκέψεις εμφανώς διαταραγμένο και έδειξε ψυχοσωματικά συμπτώματα».

Οι υποθέσεις του Μόσμπουργκ είχαν και για αυτόν τον παιδαγωγό νομικές συνέπειες — τον Οκτώβριο του 2016 χώρισε συναινετικά από το Παιδικό Χωριό — και αυτός έλαβε άψογη βεβαίωση εργασίας.

Η μελέτη αφιερώνει πολλές σελίδες στον ρόλο του επικεφαλής. Οι γονείς του είχαν μεγαλώσει και οι ίδιοι σε Παιδικό Χωριό. Παραδοσιακές, από καιρό ξεπερασμένες και παιδαγωγικά «εξαιρετικά ανησυχητικές» αντιλήψεις φέρεται να συνέχισε απτόητος. Περιγράφεται ως πατριάρχης, ως «άτομο προσανατολισμένο στην εξουσία που έκλεινε και ήλεγχε το Παιδικό Χωριό».

Η μελωδία από αυστηρές, πατριαρχικές ιεραρχίες, υπερφόρτωση, την έλλειψη δυνατότητας ακίνδυνης αναφοράς παραβάσεων, και μια παιδαγωγική που βασίζεται στην κυριαρχία, έκαναν την καθημερινότητα βασανιστήριο για τα παιδιά. Σύγχρονες παιδαγωγικές αντιλήψεις και οδηγίες υπήρχαν «μόνο στα χαρτιά», όπως αποδεικνύει η μελέτη. Στην πράξη δεν εφαρμόζονταν.

Πώς μπόρεσαν να συμβούν όλα αυτά; Γιατί δεν επενέβη η υπηρεσία παιδιών και νέων; Σύμφωνα με τη μελέτη, οι αρχές συνέβαλαν στο «να μπορεί να υπάρχει για πολύ καιρό το σύστημα ακατάλληλης μεταχείρισης στο Παιδικά Χωριά SOS του Μόσμπουργκ».